ගොළු අබාගේ සැඟවීම
වසරක් පාසා පවත්වන ලද ගිනි
පෑගීමේ මංගල්යය වෙනදා මෙන්ම මෙවරද අද පවත්වයි. ඒ සඳහා සහභාගි වීමට
කඩිමුඩියේ සූදානම් වූයේ මා පමනක් නොව මගේ නැගණිය ඇතුළු පවුලේ සියලු දෙනාය. ළමා මනසට ඇත්තේ විචක්ෂණශීලී
බුද්ධියකි. සන්ධ්යාවේ මෙහි ආ මොහොතේ පටන් සිදුවන
දෑ ඇස අයා මේ දෙස බලා සිටියේ මගේ නැඟණියයි.මාගේ මතකය හා මා හට හැගෙන පරිදි ඇය මේ අවස්ථාව දැකබලා
ගැනීම සඳහා සහභාගි වූ පළමු අවස්ථාව මෙය
විය යුතුය.අළුයට සැඟවුණු ගිණිපුපුරු කිනම් අවස්ථාවකදී හෝ මතුවන්නාක් මෙන් ඇය සිතට
නැගෙන විවිධ වූ ප්රශ්න කොයි මොහොතේ හෝ මගෙන් විමසන බැව් මා හොදින් දැන සිටියාය.
‘‘පොඩි අක්කේ අපේ ටීච
ඉගැන්නුවා එක එක කාලවලට අයිති විවිධ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප ක්රම, චිත්ර සම්ප්රධායන්
තිබුණා කියලා.’’
‘ඔව් ඉතින්’ මා ඇයට පිළිතුරු දුන්නේ ඇය සිත තුළ වූ ප්රශ්නය
කුමක්ද යන්න දැනගැනීමේ අටියෙනි.
‘‘ඉතින් කියන්නෙ
එතකොට අපේ පන්සල රජමහා විහාරයක් කියලනෙ කියන්නෙ. එතකොට අපේ පන්සලෙ ඒ
කාලෙට අනුව තිබුණු කැටයම්, චිත්ර ශිල්ප
ඒතරම් පේන්න නැහැනෙ.’’
‘‘ඔව්, දැන් ඒ තරම්
පේන්න නැහැ තමයි. ඒ වුණත් විහාර
ගෙයි තියෙන චිත්ර හා බුදු පිලිම අයිති නුවර යුගයට.’’යනුවෙන් ඇය හට ඍජුවම බයක්
සැකක් නැතිව පිළිතුරු දුන්නේ දිනක් ඒ බව දහම් පාසලේ පාලි විෂය ගුරුතුමිය වූ මාලනී
මහත්මිය ඒ බව පැහැදිලි කර තිබූ නිසාය.
‘‘එතකොට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පක්රම?’’ඇය නැවතත් විමසීය.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පක්රම?මා මොහොතකට කල්පනා
ලොවක නිමග්න වීමෙන් පසු ඇයට පිළිතුරු දුණි.
‘‘හරි මං ඔයාට මුල ඉදලම
කියන්නම්. නැත්නම් ඔයාගෙ
ප්රශ්න වලට උත්තර දීලා ඉවරයක් නෑ’’ලෙස පැවසූ මම ගණේගොඩ පුරාණ රජමහා මහා
විහාරයෙහි ඓතිහාසික පසුබිම කෙසේදැයි මෙසේ
පැහැදිලි කලෙමි.
දුටුගැමුණු රජ්ජුරුවන්ගේ මුත්තණුවන් වූ ගෝඨාභය රජතුමා මේ
ප්රදේශයේ වාසය කරන කාලයේ ගෝඨාභය රජුට හිතවත් වූ රහතුන් වහන්සේ නමක් වුණු සුභද්ර
නම් හිමිනමට මේ පන්සල තනවා පූජාකර ඇති බවත්,ඒ බව විහාර මළුවෙහි පඩිපෙළ අසළ තිබෙන
සෙල්ලිපියෙහි සඳහන් බවත්ය. ඒ වුවත් එදා ඉඳිකළ ගොඩනැඟිලි කාලයේ වැලිතලාවෙන්
සැඟවගොස් නටඹුන් බවට පත්ව ගොස් ඇති බවට මා දන්නා අයුරින් ඇයට පසක් කලෙමි.
අන්ධකාරයත් විදුලි බල්බ ආලෝකයත් අතරින් පැරණි පහන් කණුව
මම දුටිමි. එදා ඉදිකළ ගොඩනැඟිලි අද තිබුණානම් කොපමණ ගාම්භීර බවක් දක්නට හැකිද?කාලයේ වැලිතලා
යට බොහෝ දේ සැඟවගොස් ඇත.අවට සිටි එකිනෙකාගේ ශබ්ද අතරින් එක් අයෙකු ඉතා නිහඬය.
කිසියම් බර කල්පනාවක දෝ හෝ ඇය නිමග්නව ඇත. බොහෝ ඉතිහාස කථාවල මා ඇඟේ ගුරුතුමියයි.
එදා ප්රදේශයේ
ඉඩම් හිමි වැවිලිකරුවකු වූ කාරියවසම් ඉඳිපලගේ අගෝරිස් අප්පුහාමි වගා කටයුතු කරමින්
සිටියදී විහාරස්ථානයක නටඹුන් කිහිපයක් හමුවීමෙන් අනතුරුව විහාරස්ථානය නැවත
ගොඩනැඟීම සිදුකිරීමත්, පුරාවිද්යා
දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් ප්රතිංස්කරණ කටයුතු කරගෙන යාමත් නිසා විහාර මන්දිරය,ධමර් ශාලාව, පැරණි ගල්
බැම්ම හා පොකුණ අද පවා දක්නට තිබීමෙන් ගොළුවාමුල්ල,ගණේගොඩ බෞද්ධ ජනතාව හට
ඓතිහාසික වැදගත්කමක් ඇති මුදුන්මල්කඩක් මෙන් වූ ගණේගොඩ රාජමහා විහාරය පිළිබඳ මතක්
වීමෙන් මා හට චිත්ත ප්රමෝදයක් ඇති වෙයි.
ගිණි පෑගීමේ
මංගල්යය නිමාවීමෙන් පසු අප සියලු දෙනා අප සියලුදෙනා නිවසට පැමිණෙන විට අළුයම 6.00පමණ විය.රාත්රියක්
නිදිවැරීමෙන් පීඩිතව සිටි මා නින්දට වැටුනේ මටත් නොදැනීමය.
ගිණි පෑගීමේ
මංගල්යය දා මා නංගීට කියූ ගණේගොඩ සුභද්රාරාම රජමහා විහාරයෙහි මූලිකාරම්භයට
තුඩුදුන්නේ ගෝඨාභය රජු බව මා දැනසිටියත් රජු හා සම්බන්ධ පුරාවෘත්තය මා පිළිබඳ දැන
නොසිටීම නිසා එය අසා දැනගැනීමේ බලවත් පෙරැත්තක් මා සිත තුළ දළු ලා වැඩෙමින් තිබෙන
අතරතුර මා හට එයට මඟ පෑදුනේ ගමේ සිහල වෙදකම් කරන අන්තේනිස් සීයා හමුවට කිතුල්
කීරක් ඇණීමෙන් ඇති වූ වේදනා දෙන කකුලට බෙහෙත් කිරීමට ගිය අවස්ථාව අතරේය.
‘‘ගෝඨාභය රජතුමා කියන්නෙ
කවුද සීයෙ?’’ලෙසට මා
සීයාගෙන් විමසුවේ ඔහු තරම් ගමේ පුරාවෘත දන්නා තවත් කෙනෙකු නොමැති බව දත් නිසාවෙනි.
‘‘ගෝඨාභය කියන්නෙ මාගම
රාජ පරම්පරාවෙන් පැවත එන රජෙක් මයෙ දුවේ. මාගම රාජ පරම්පරාව දෙවන පෑතිස්
රජ්ජුරුවොන්ගෙ මලණුවො වෙච්චි මහානාගෙන් ඇරඹීච්චි රාජ වංශයක්. ක්රි. පූ තුන වගේ කියන
කාලවල රුහුණු රටේ තිබුණු රාජ වංශ දෙක අතරින් එකක් තමයි මාගම රාජවංශය. මාගම රාජ
පරම්පරාවෙ මහානාග රජුගෙන් පස්සෙ ජටාලතිස්ස රජුත් ඊට පස්සෙ ගෝඨාභය රජුත් තමයි රජකම්
කරන්නෙ.ගෝඨාභය රජ්ජුරුවන්ගෙන් පස්සෙ එයාගෙ පුතා වෙච්චි කාවන්තිස්සත්,මුණුබුරා වෙච්චි
දුටුගැමුණුත් රජකමට එනවා.’’
‘‘එතකොට සීයෙ ගෝඨාභය රජ්ජුරුවො ගණේගොඩ පන්සල රහතුන් වහන්සේ නමකට
පූජා කලේ..?’’
‘‘ඒක ලොකු කතාවක් මයෙ දුවේ. මං කිවුවෙ රුහුණු රටේ
රාජ පරම්පරා දෙකක් තිබුණය කියලා. ගෝඨාභය රජු මාගම රාජවංශයෙ වෙච්චි කොට අනෙක්
රාජවංශය විදිහට තිබුනෙ කතරගම දස බෑ රාජවංශය. ඔය ගෝඨාභය රජ්ජුරුවො
කතරගම දස බෑ රජ්ජුරු පරම්පරාව පිටින්ම සමූල ඝාතනයක් කරලා රුහුණ එක්සේසත් කරලා තියෙනවා වුණාට ඒ පැත්තෙ තව දුරටත්
කිසි සන්සුන් බවක් තිබිල නෑ. රජ්ජුරුවොන්ට
මාගම වසන්න සැකසහිත නිසා ජනශූන්ය තෙත් කලාපයක් වෙච්චි මේ ප්රදේශවලට ආවැ කියලා තමයි
කියන්නෙ. සටන් කරලා ඇති
වෙච්චි හිතේ අසහනය නැතිකරගන්නත් මේ ප්රදේශ වලට ආවා කියලත් කියනවා. ඔය දඹදිව් රටේ
හිටිය චන්ඩාශෝක රජ්ජුරුවොත් අවුරුදු හතරක් පුරා සටන් කරලා සහෝදරයෝ අනූනවක්ම විනාස
කලායින් පස්සෙ ඒ ගැන ඇතිවෙච්චි හිතේ අසහනෙ නැතිකරගන්නනෙ වෙහෙරවිහාර අසූහාරදාහක්
හැදුවැයි කියන්නෙ.ඒ වගේ ගෝඨාභය රජ්ජුරුවොත් ඔය ඇතිවෙච්චි හිතේ අසහනේ නැතිකරගන්ට
වෙන්ටැති මාගමින් උතුරු,බටහිර ප්රදේශවල
වෙහෙරවිහාර පන්සීයයක් පමණ කල බව වංසකතා වල සදහන් වෙලා තියෙන්නෙ.’’
‘‘බොහොම ස්තූති සීයේ ඒ ගැන කියලා දුන්නට.’’යනුවෙන් මා
ස්තූති කරත්ම සීයා රැල් බුරුල් හැර කටහඬ නැවත අවදි කෙරුවේ අපේ ගම හා අවට ප්රදේශවලට
නම් සකස් වීමට වූ ඓතිහාසික පසුබිම කියාපාමිනි.
ඔය ගෝඨාභය කියන
නම හෙළ වහරින් කියවෙන්නෙ ගොළු අබා කියලනෙ. ඔය දැන් වැහිලා තියෙන ඉස්කෝලෙ හරියෙ ඒ
කාලෙ ගණ කැලෑව වෙච්චිකොටඔය ප්රදේසෙ රජ්ජුරුවෝ හැංගිලා ඉදලා තියෙනවා. ගොළු අබා මුළුගැන්විලා හිටි නිසා එය
ගොළුඅබාමුල්ල කියලා හදුන්නලා තිබුණත් පස්සෙ එය ගොළුවාමුල්ල බවට පත්වුණා කියලා තමයි
කියන්නෙ.ඒ වගේම මේ රජ්ජුරුවෝ ගොළු අයෙක් ලෙස සැඟවී හිටි නිසාත් ගොළුවාමුල්ල වුණා
කියලත් අපේ මුත්තලා කියලා තියෙනවා. ’’
‘‘ඒ වගේම තමයි
දුවේ පන්සල අවට සංඝයා වහන්සේලා විශාල වශයෙන් වැඩ හිටියා කියන නිසා එතන ගණේගොඩ වුණා
වගේම රජ්ජුරුවොන්ගෙ මඟුල් කඩුව තිබුණු තැන මඟුරු කඩුව වෙලා රජ්ජුරුවෝ ඇතුන් ගාල්
කරපු තැන ඇත්කදුර වුණා කියලත් කියනවනෙ. තේරෙනවා නේද මගෙ දුවේ අපෙ ඉතිහාසෙක තරම.’’ලෙස පවසමින්
සීයා පෞඩ ඉතිහාසයක තොරතුරු රැසක් මා ඉදිරියේ දිගහැර පෑහ.
නැවතත් මම අන්තේනිස්
සීයා හට කෘතඥතාව පළකර සිටියෙමි. මෙය මා
දැනගත්තා මෙන්ම කිසියම් හෝ කලෙක වෙලාවක මගේ නැඟණියට මේ පිළිබඳ දැනගැනීමේ වුවමනාව
ඇතිවන බව මා හොදින් දනී..
මෙයට පාදක වූ ජනප්රවාදය , තොරතුරු සපයාගත් මූලාශ්ර හා ස්තූතිය
මාගම ක්ෂත්රිය රාජවංශයේ ගෝඨාභය රජු හා සම්බන්ධ ජනප්රවාදයකි.අතීතයේ සිට කටවහරින් පැමිණියද මීට දශකයට පමන පෙර විශ්රාමික විදුහල්පතිවරයෙකු වූ ඕ.කේ.ඩී ගුණසේකර මහතා පැරණි තොරතුරු ලේඛනගත කර ඇත. මේ සඳහා තොරතුරු සපයා දුන් ගණේගොඩ සුභද්රාරාම රජමහා විහාරවාසී බෙරලියල සිරිසුමන ස්වාමීන් වහන්සේට නමස්කාර පූර්වක කෘතඥතාව පල කරමි.
N.D.I Sandamali
HS/2015/0920
Traditional communication
